Rozwód w Polsce — ile kosztuje, ile trwa i gdzie jest ich najwięcej

Opłata od pozwu o rozwód to 600 zł (art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Jeżeli sąd orzeknie rozwód na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie, po uprawomocnieniu się wyroku z urzędu zwraca połowę opłaty, czyli 300 zł. Najtańszy możliwy rozwód — zgodny, bez winy, bez podziału majątku, bez pełnomocnika — kosztuje więc 300 zł. Podział majątku to dodatkowo 1000 zł albo 300 zł, jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt podziału (art. 38 u.k.s.c.).

Tak. Art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: sąd z urzędu zwraca połowę uiszczonej opłaty od pozwu o rozwód, jeżeli orzekł rozwód na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie — po uprawomocnieniu się wyroku. To 300 zł z 600 zł i nie trzeba o to wnioskować. Co więcej, jeżeli cofniesz pozew wskutek pojednania się w pierwszej instancji, sąd zwraca CAŁĄ opłatę (art. 79 ust. 2).

Honorarium adwokata jest umowne i żaden przepis go nie ustala. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości reguluje tylko stawki minimalne, czyli podstawę tego, ile sąd zasądzi od strony przegrywającej: w sprawie o rozwód i unieważnienie małżeństwa to 720 zł (§ 4 ust. 1 pkt 1), a sąd może przyznać do sześciokrotności stawki minimalnej, czyli do 4320 zł (§ 15 ust. 3). W sprawie o podział majątku stawkę liczy się od wartości udziału według § 2, a przy zgodnym wniosku małżonków wynosi ona 50% tej stawki.

Ministerstwo Sprawiedliwości nie publikuje średniego czasu trwania postępowania osobno dla spraw rozwodowych, więc żadna konkretna liczba miesięcy „dla rozwodu" nie ma oficjalnego źródła. Wiadomo natomiast, ile spraw jest w systemie: w 2025 roku do sądów okręgowych wpłynęło 80 855 pozwów o rozwód, załatwiono 80 800, a na następny okres pozostało 62 157 spraw. Dla porównania, średni czas trwania wszystkich spraw cywilnych procesowych w sądach okręgowych w I instancji wyniósł w 2025 roku 14,75 miesiąca — ale ta liczba obejmuje też sprawy inne niż rozwodowe.

Tak, ale tylko na wniosek jednego z małżonków i pod warunkiem, że nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu (art. 58 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). W praktyce sądy dzielą majątek w wyroku rozwodowym tylko wtedy, gdy małżonkowie są zgodni. Spory o majątek zwykle trafiają do osobnej sprawy przed sądem rejonowym — opłata 1000 zł, a przy zgodnym projekcie podziału 300 zł.

Wtedy jest jeszcze lepiej: art. 79 ust. 2 u.k.s.c. każe sądowi zwrócić całą uiszczoną opłatę od pozwu o rozwód, jeżeli pozew został cofnięty wskutek pojednania się stron w pierwszej instancji. Przy pojednaniu przed zakończeniem postępowania apelacyjnego zwraca się połowę opłaty od apelacji.

Nie. W sprawie o rozwód nie ma przymusu adwokackiego — przed sądem okręgowym w I instancji można działać samodzielnie. Przymus dotyczy dopiero skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego.

Zasadą jest, że przegrywający zwraca wygrywającemu koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw (art. 98 § 1 KPC). W rozwodzie bez orzekania o winie sądy zwykle znoszą koszty między stronami albo obciążają nimi powoda, bo formalnie to on „wygrywa" sprawę. Ostatecznie decyduje sąd w wyroku.

W 2025 roku orzeczono 59 538 rozwodów przy 133 211 zawartych małżeństwach — czyli 44,7 rozwodu na 100 ślubów. Statystycznie rozwód zapada co 9 minut.

Nie wprost. Zestawiamy rozwody orzeczone w danym roku ze ślubami zawartymi w tym samym roku — a rozwodzą się pary z różnych roczników. To standardowa miara natężenia rozwodów: świetna do porównań między powiatami i latami, ale to nie jest „prawdopodobieństwo rozpadu małżeństwa".

Najniższe natężenie rozwodów mają powiat suski (8,7), powiat proszowicki (14,7), powiat limanowski (15,3). Na drugim biegunie: Płock (81,6), powiat gołdapski (80,6), powiat kętrzyński (79,1). Ogólny wzór: wschód i południe Polski rozwodzą się rzadziej niż zachód i północ.

Głównie dlatego, że ślubów jest coraz mniej (niż demograficzny + późniejsze decyzje o małżeństwie), a liczba rozwodów pozostaje stabilna. Mniejszy mianownik podnosi wskaźnik, nawet bez wzrostu liczby rozwodów.

Składa się na to kilka rzeczy: w miastach śluby zawiera się później i rzadziej, częściej wybierana jest forma cywilna, a dostęp do sądu okręgowego jest łatwiejszy. W statystyce rozwód przypisywany jest do miejsca zamieszkania, nie do miejsca zawarcia ślubu.