Ustawa o emeryturach z FUS · tablice GUS 2026

Wiek emerytalny: kiedy przejdziesz na emeryturę i ile zyskasz, czekając rok

Emerytura to zgromadzony kapitał podzielony przez liczbę miesięcy, jakie statystycznie masz jeszcze przed sobą — a ta liczba maleje z każdym rokiem czekania. Policz datę i zysk z odroczenia.

Powszechny wiek emerytalny od 1.10.2017 r. Stuknij kafel, żeby policzyć swoją datę albo zysk z odroczenia.

Kiedy dokładnie osiągniesz wiek emerytalny?

1Płeć i data urodzenia
Prawo do emerytury nabywasz w dniu 60. urodzin — nie na koniec miesiąca, nie z początkiem roku.
Wiek emerytalny osiągniesz

Podaj datę urodzenia, żeby zobaczyć dokładny dzień i miesiąc wniosku.

Ile zyskam, jeśli popracuję jeszcze rok?

Wzór ZUS: emerytura = zwaloryzowany kapitał ÷ średnie dalsze trwanie życia w miesiącach. Kapitał to składki + kapitał początkowy (za pracę przed 1999 r.) + subkonto. Odroczenie działa podwójnie: kapitał rośnie o kolejne składki, a dzielnik maleje.

1Kapitał emerytalny
2Pensja i staż
złod niej liczymy składki za każdy dodatkowy rok pracy (19,52%)
35 lat
Szacowany kapitał: 655 872 zł = 19,52% × 12 × 8000 zł × 35 lat — zgrubnie; dokładną kwotę masz w informacji z ZUS.
3Realny wzrost kapitału
Rocznie, ponad waloryzację emerytur. 0% = bez założeń (najostrożniej); historycznie składki waloryzowano szybciej niż emerytury.
Rok dłużej w pracy+6,6%2439 zł → 2601 zł brutto/mies. (+162 zł, na zawsze)
Pięć lat dłużej+38,0%3366 zł miesięcznie
Punkt wyrównaniaok. 76 latwtedy suma wypłat się zrówna

Przez rok czekania nie pobierasz świadczenia, ale wyższa emerytura tę stratę odrabia — suma wypłat zrówna się w okolicach 76. roku życia. 60-latek ma według tablic GUS przed sobą średnio 268,9 miesiąca, czyli statystycznie dożyje ok. 82,4 lat. Punkt wyrównania wypada przed tą granicą, więc przeciętnej osobie odroczenie się opłaca — ale jeśli masz powody sądzić, że będziesz żyć krócej niż średnia, rachunek się odwraca.

Założenia wyliczenia

Kwoty są brutto, w dzisiejszych pieniądzach. Przy szacowaniu z pensji zakładamy, że waloryzacja składek mniej więcej nadąża za wzrostem płac, więc dawna składka po waloryzacji jest dziś warta tyle, co składka od dzisiejszej pensji. Pomijamy podatek, składkę zdrowotną, „trzynastkę” i „czternastkę” oraz to, że pracując dłużej pobierasz w tym czasie wynagrodzenie. Wiążącą wysokość emerytury ustala wyłącznie ZUS w decyzji. Wyliczenie jest orientacyjne i nie jest poradą prawną ani podatkową.

Emerytura przy przejściu w wieku minimalnym i później
PrzejścieDzielnik GUSKapitałEmeryturaRóżnicaWyrówna się
60 latwiek minimalny268,9 mies.655 872 zł2439 zł— —
61 lat+1 rok259,4 mies.674 611 zł2601 zł+6,6% wyrówna ok. 76 l.ok. 76 lat
62 lat+2 lata250,0 mies.693 350 zł2773 zł+13,7% wyrówna ok. 77 l.ok. 77 lat
63 lat+3 lata240,7 mies.712 090 zł2958 zł+21,3% wyrówna ok. 77 l.ok. 77 lat
64 lat+4 lata231,7 mies.730 829 zł3154 zł+29,3% wyrówna ok. 78 l.ok. 78 lat
65 lat+5 lat222,7 mies.749 568 zł3366 zł+38,0% wyrówna ok. 78 l.ok. 78 lat
66 lat+6 lat214,1 mies.768 307 zł3589 zł+47,1% wyrówna ok. 79 l.ok. 79 lat
67 lat+7 lat205,4 mies.787 046 zł3832 zł+57,1% wyrówna ok. 79 l.ok. 79 lat

W którym miesiącu złożyć wniosek? Trzy rzeczy, o których nikt nie mówi

Wysokość emerytury zależy nie tylko od tego, ile uzbierałeś, ale też od tego, kiedy złożysz wniosek. Dwa terminy w roku mają znaczenie: 1 kwietnia i czerwiec.

1 kwietnia

Zmiana tablic GUS

Co roku, do 31 marca, Prezes GUS ogłasza tablicę średniego dalszego trwania życia. Nowa tablica obowiązuje od 1 kwietnia do 31 marca następnego roku i to ona jest dzielnikiem w Twoim wyliczeniu.

Ale jest zabezpieczenie. Art. 26 ust. 6 ustawy emerytalnej: jeśli jest to dla Ciebie korzystniejsze, ZUS zastosuje tablicę obowiązującą w dniu, w którym osiągnąłeś wiek emerytalny. Czyli gdy raz skończysz 60/65 lat, późniejsze pogorszenie tablic nie może Cię już cofnąć — czekanie z wnioskiem nie grozi utratą przez samą zmianę tablicy.

czerwiec

„Pułapka czerwcowa” — już naprawiona

Roczna waloryzacja składek następuje 1 czerwca, a między nią a waloryzacjami kwartalnymi powstawała luka. Przez lata oznaczało to, że wniosek złożony w czerwcu dawał emeryturę o kilkaset złotych niższą niż ten sam wniosek w maju lub lipcu.

Dziś to już nie działa. Przy emeryturze ustalanej w czerwcu składki waloryzuje się tak jak w maju, jeżeli to korzystniejsze (art. 25a ust. 2a); ust. 2b obejmuje też osoby, które wiek emerytalny osiągnęły po 31 maja. Przepisy weszły ustawą z 24 czerwca 2021 r. i obowiązują na stałe.

Osobna sprawa: ustawa z 5 sierpnia 2025 r. (obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.) każe ZUS-owi z urzędu przeliczyć świadczenia osób, które przeszły na emeryturę w czerwcu w latach 2009–2019. Nie trzeba składać wniosku.

każdy miesiąc

Emerytura nie działa wstecz

ZUS przyzna świadczenie od miesiąca, w którym wpłynął wniosek — nie od miesiąca urodzin. Jeśli skończysz 60 lat w marcu, a wniosek złożysz w sierpniu, pięciu miesięcy emerytury nikt Ci nie odda (odroczenie podniesie za to samo świadczenie — patrz kalkulator odroczenia). Wniosek można złożyć z wyprzedzeniem, więc najbezpieczniej zrobić to w miesiącu urodzin lub tuż przed.

Tablice dalszego trwania życia — dzielnik Twojej emerytury

Liczby w tabeli to średnia liczba miesięcy, jaką statystycznie ma przed sobą osoba w danym wieku. GUS liczy je wspólnie dla kobiet i mężczyzn (art. 26 ust. 3 ustawy) — mimo że kobiety żyją dłużej, dzielnik jest ten sam. Tablica z komunikatu Prezesa GUS z 2026 r. obowiązuje od 01.04.2026 do 31.03.2027.

Pokaż tablicę dla wieku 55–80 lat z porównaniem do tablicy 2025
WiekTablica 2026Tablica 2025Zmiana
55 lat318,6315,7+2,9
56 lat308,4305,6+2,8
57 lat298,3295,7+2,6
58 lat288,5285,7+2,8
59 lat278,6276,0+2,6
60 latwiek emer. kobiet268,9266,4+2,5
61 lat259,4257,0+2,4
62 lat250,0247,7+2,3
63 lat240,7238,6+2,1
64 lat231,7229,6+2,1
65 latwiek emer. mężczyzn222,7220,8+1,9
66 lat214,1212,2+1,9
67 lat205,4203,6+1,8
68 lat197,0195,4+1,6
69 lat188,8187,1+1,7
70 lat180,6179,0+1,6
71 lat172,6171,0+1,6
72 lat164,6163,2+1,4
73 lat156,8155,5+1,3
74 lat149,2148,0+1,2
75 lat141,7140,5+1,2
76 lat134,3133,2+1,1
77 lat127,1126,1+1,0
78 lat120,0119,2+0,8
79 lat113,2112,3+0,9
80 lat106,4105,7+0,7

Wzrost wartości oznacza niższą emeryturę z tego samego kapitału: dłuższe statystyczne życie = więcej miesięcy do podziału.

Kto może przejść na emeryturę wcześniej?

Powszechny wiek 60/65 to reguła, ale nie jedyna droga. Trzy realne ścieżki wcześniejszego wyjścia z rynku pracy:

Emerytura pomostowa

Dla pracujących w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (wykaz w ustawie o emeryturach pomostowych). Warunki: praca po 31 grudnia 2008 r. w takich warunkach, wiek 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni) i staż składkowo-nieskładkowy 20 lat (kobiety) lub 25 lat (mężczyźni).

Od 1 stycznia 2024 r. zniesiono warunek wykonywania takiej pracy przed 1 stycznia 1999 r. — świadczenie przestało być „wygasające” i objęło kolejne roczniki, które zaczęły pracę już w nowym systemie.

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne

Dla nauczycieli, którzy rozwiążą stosunek pracy, mają 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 20 lat pracy nauczycielskiej, i osiągną wiek z ustawowej tabeli. W latach 2025–2026 to 56 lat dla kobiet i 61 lat dla mężczyzn; próg rośnie co dwa lata, aż zrówna się z powszechnym wiekiem emerytalnym.

Emerytura górnicza

Od 55 lat przy 20 latach pracy (kobiety) lub 25 latach (mężczyźni), w tym co najmniej 10 lat pracy górniczej — albo bez względu na wiek przy 25 latach pracy górniczej pod ziemią. Wariant od 50 lat wymaga 15 lat pracy górniczej. To najstarszy i najhojniejszy wyjątek w polskim systemie.

Poza tym: osoby urodzone przed 1949 r. i część roczników 1949–1968 mogą korzystać z przepisów przejściowych (m.in. art. 184 ustawy emerytalnej). Uprawnienie zawsze ustala ZUS — powyższe to warunki brzegowe, nie pełna lista przesłanek.

Emerytura minimalna: 1978,49 zł — ale nie dla każdego

ZUS podniesie emeryturę do minimum (od 1.03.2026 r., po waloryzacji o 5,3%) tylko przy stażu 20 lat (kobieta) albo 25 lat (mężczyzna) — bez niego dostaniesz dokładnie kwotę z wyliczenia. Ile emeryci dostają naprawdę: mediana i mapa emerytur.

Najczęstsze pytania

Ile wynosi wiek emerytalny w Polsce w 2026 roku?

60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Ten stan obowiązuje od 1 października 2017 r., gdy weszła w życie ustawa cofająca podwyżkę wieku emerytalnego do 67 lat. Prawo do emerytury powstaje w dniu urodzin, ale wypłata rusza dopiero od miesiąca, w którym wpłynie wniosek — nie działa wstecz.

O ile wyższą emeryturę dostanę, jeśli popracuję jeszcze rok?

Działają dwa efekty naraz. Dzielnik z tablic GUS maleje (z 268,9 miesiąca dla 60-latka do 259,4 dla 61-latka), a kapitał rośnie o kolejne składki (19,52% wynagrodzenia). Sam ten mechanizm daje zwykle 6–8% wyższą emeryturę za rok czekania; z waloryzacją kapitału bywa kilkanaście procent. Kalkulator wyżej liczy to na Twoich liczbach.

Czy przejście na emeryturę w czerwcu wciąż jest niekorzystne?

Nie. Art. 25a ust. 2a ustawy emerytalnej nakazuje w czerwcu waloryzować składki tak samo jak w maju, gdy jest to korzystniejsze, a ust. 2b rozciąga to na osoby, które wiek emerytalny osiągnęły po 31 maja. Zasada weszła ustawą z 24 czerwca 2021 r. i obowiązuje na stałe. Dodatkowo od 1 stycznia 2026 r. ZUS z urzędu przelicza świadczenia „emerytów czerwcowych” z lat 2009–2019.

Czy mogę pobierać emeryturę i dalej pracować?

Tak. Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego dorabianie jest nielimitowane — ZUS nie zmniejszy ani nie zawiesi świadczenia (wyjątek: emerytury podniesione do kwoty najniższej). Raz w roku, po zakończonym kwartale, można wystąpić o doliczenie nowych składek. Uwaga na istotną różnicę: przy takim doliczeniu korzystniejszy (mniejszy) dzielnik dostają wyłącznie nowe składki, a przy odroczeniu emerytury obejmuje on cały zgromadzony kapitał. Dlatego odroczenie daje wyraźnie więcej niż „emerytura + praca + przeliczenie”.

Ile wynosi emerytura minimalna i jaki staż jest do niej potrzebny?

Od 1 marca 2026 r. — 1978,49 zł brutto, ale tylko przy co najmniej 20 latach okresów składkowych i nieskładkowych (kobieta) albo 25 latach (mężczyzna). Bez wymaganego stażu ZUS przyzna emeryturę mimo to — do samego prawa do emerytury wystarczy choćby jeden dzień opłaconych składek — ale wypłaci dokładnie kwotę z wyliczenia, bez podniesienia do minimum. Przy krótkim stażu bywa to kilkadziesiąt złotych. Do stażu liczą się m.in. okresy nieskładkowe (studia w ograniczonym zakresie, urlop wychowawczy, zasiłki), więc warto zebrać dokumenty przed złożeniem wniosku.

Skąd wziąć dokładną kwotę mojego kapitału emerytalnego?

Z „Informacji o stanie konta ubezpieczonego” — ZUS wysyła ją raz w roku, a na bieżąco jest dostępna po zalogowaniu do PUE/eZUS. Widać tam osobno składki zewidencjonowane po 1999 r., kapitał początkowy (za pracę wcześniejszą) i środki na subkoncie. Suma tych trzech pozycji, po waloryzacji, jest licznikiem we wzorze na emeryturę.

Sprawdź też

👵Emeryturymediana i mapa województw💸Czy dobrze zarabiasz?Twój percentyl na tle Polski🗺️Zarobki w powiatachprzeciętna pensja i bezrobocie💼Ile zarabia…?169 grup zawodowych (GUS)📉Demografiastarzenie się Polski do 2050🏖️Staż pracyurlop, jubileusze, emerytura

Źródła: Komunikat Prezesa GUS z 25 marca 2026 r. w sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn (art. 26 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) — tablica obowiązuje od 1 kwietnia 2026 r.; ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (art. 24, 25a, 26, 129); komunikat Prezesa ZUS z 17 lutego 2026 r. (M.P. 2026 poz. 220) — najniższa emerytura 1978,49 zł od 1 marca 2026 r.; ZUS — wskaźniki rocznej waloryzacji składek, zasady dorabiania i przeliczania świadczeń; ustawa z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (zmiana od 1.01.2024); ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (art. 4). Stan na 15.08.2026. Dane tablic pobrane: 2026-08-15.